De ziekte van Cushing

Veel water drinken en veel plassen zijn twee verschijnselen van de ziekte van Cushing, een aandoening die veroorzaakt wordt door een te hoge productie van het bijnierschorshormoon cortisol.

Cortisol is een hormoon dat van nature in het lichaam voorkomt en geproduceerd wordt door de bijnieren, twee kleine orgaantjes aan de voorkant van de nieren. Cortisol speelt een rol bij de verwerking van koolhydraten, eiwitten en vetten. Verder werkt cortisol ontstekingsremmend. Hydrocortison, een stof die vaak gebruikt wordt in huidzalfjes, is een synthetische vorm van cortisol.

Zoals gezegd wordt cortisol aangemaakt in de bijnieren, maar deze doen dat alleen als ze daartoe geprikkeld worden door een ander hormoon, het ACTH. Dit ACTH wordt gemaakt in de hypofyse, het "hersenaanhangsel". Hoe meer ACTH door de hypofyse wordt geproduceerd, hoe meer cortisol de bijnieren gaan aanmaken.

Oorzaken voor de ziekte van Cushing

Er is een drietal oorzaken voor een te hoge cortisol productie.

Bijniertumor

Door een tumor in een van beide bijnieren wordt een grote hoeveelheid cortisol geproduceerd. Dit komt overigens slechts zelden voor.

Hypofysetumor

Bij deze vorm van de ziekte van Cushing is er een tumor aanwezig in de hypofyse die grote hoeveelheden ACTH aanmaakt, wat de bijnieren aanzet tot verhoogde cortisol productie. Dit is de meest voorkomende oorzaak voor de ziekte van Cushing.

Iatrogene Cushing

Dit is een heel bijzondere vorm van de ziekte. Het woord "iatrogeen" komt van het griekse "iatros" wat arts betekent. Deze vorm van de ziekte van Cushing wordt namelijk door bepaalde medicijnen veroorzaakt. Dat vraagt om uitleg:

Cortisol heeft onder andere een ontstekingsremmend en jeukonderdrukkend effect. En deze ontstekingsremmende en jeukonderdrukkende werking is er de oorzaak van dat er tal van cortisol-achtige stoffen ontwikkeld zijn die in de (dier)geneeskunde gebruikt worden. De hydrocortison en triamcinolon in huidzalfjes zijn daar voorbeelden van en een andere, veel gebruikte stof is de prednisolon. Prednisolon is een belangrijk medicijn voor de behandeling van een aantal ziekten, maar ook een medicijn dat alleen onder medisch toezicht, en met mate, gebruikt mag worden. Het simpelweg toedienen van prednisolon om jeuk te bestrijden, zeker wanneer dit gedurende lange tijd gebeurt, is geen voorbeeld van goede (dier)geneeskunde. Het doet niets aan de oorzaak en Iatrogene Cushing kan het gevolg zijn. Dat is de reden dat (dieren)artsen terughoudend zijn met het gebruik van prednisolon en vergelijkbare middelen.

Verschijnselen van de ziekte van Cushing

De ziekte van Cushing wordt vooral gezien bij wat oudere dieren en vaker bij kleine dan bij grote honden. De meest voorkomende verschijnselen zijn de volgende:

• Veel drinken en veel plassen
• Veel eten
• Veel hijgen
• Een dunne huid met kale plekken
• Een hangbuik
• Lusteloosheid

Het meest opvallende verschijnsel is vaak het vele drinken en vaak is dit de reden om de dierenarts te bezoeken. Honden met de ziekte van Cushing hoeven overigens niet alle verschijnselen te vertonen, meestal is dat zelfs niet het geval.

De diagnose

Voor het stellen van de diagnose wordt een bloedonderzoek en een urineonderzoek gedaan. Gedurende drie opeenvolgende dagen zal urine van de hond opgevangen moeten worden waarin de hoeveelheid cortisol bepaald zal worden.

De behandeling

In sommige gevallen kan de tumor worden verwijderd. Vaak zal dat echter niet het geval zijn. Gelukkig is de ziekte van Cushing tegenwoordig in veel gevallen ook goed behandelbaar door dagelijkse toediening van het medicijn Vetoryl^®.

De vooruitzichten

De vooruitzichten van een hond die lijdt aan de ziekte van Cushing zijn afhankelijk van de oorzaak. Hypofysetumoren, de meest voorkomende oorzaak, zijn goedaardig en groeien maar langzaam. Honden die aan deze vorm van Cushing lijden kunnen vaak nog jaren, met medicatie, doorleven. Als er sprake is van een tumor in de bijnierschors is het van belang dat deze tijdig, dat wil zeggen voordat er uitzaaiingen zijn, verwijderd wordt.